Redactie uitgelicht | VERN Magazine Maart 2020

Schone leefomgeving door
emissievrij transport

De CO2-uitstoot in Nederland over dertig jaar met
95 procent verlaagd ten opzichte van 1990.
Die ambitie is beschreven in het visiedocument
‘Logistiek en goederenvervoer in 2050’. De klimaatdoelen die de Nederlandse regering heeft opgesteld, waarin ook de vraag naar grondstoffen voor
hernieuwbare energie is beschreven, vormen hierbij het uitgangspunt. De sector is in ontwikkeling,
maar staat nog voor veel uitdagingen.

Transport en logistiek is een sector met een grote uitstoot. Dat blijkt ook uit het visiedocument dat in juli vorig jaar werd ondertekend. Het is dus van groot belang dat deze sector verduurzaamt. Van alle betrokken partijen wordt de komende decennia dan ook veel verwacht, en dat terwijl het een tijd is waarin concurrentie groot is. Tegelijk moet zoals beschreven de sector kosten verlagen, kwaliteit en veiligheid waarborgen en CO2-uitstoot reduceren. Dit streven wordt afgezet tegen de verwachting dat het binnenlands personen- en goederenvervoer een flinke groei zullen doormaken.

Consument bewuster maken
Steeds meer Nederlanders kopen artikelen over de grens. De consument vindt het inmiddels heel normaal dat goederen veilig, onbeschadigd en snel aankomen. De grote veranderingen waar logistiek en goederenvervoer mee te maken hebben, in een tijd waar gelijktijdig klimaatdoelstellingen gehaald moeten worden, gaan er voor zorgen dat het niet meer zo vanzelfsprekend wordt dat bezorging van goederen verloopt zoals nu. Consumenten krijgen steeds meer de opdracht om bewust te kiezen voor duurzamere vormen van logistiek. Dat goederen wat later aankomen, zal de klant dan voor lief moeten nemen.
Van de logistiek- en transportsector wordt verwacht dat ze hun bedrijfsactiviteiten niet alleen slimmer maken, maar ook verknopen en verduurzamen. Om een emissievrije toekomst tegemoet te kunnen gaan, moet de sector wel meewerken aan vernieuwing, zoals door innovatieve transportmiddelen te gebruiken die minder tot geen CO2 uitstoten. Bedrijven, kennisinstellingen en de overheid buigen zich hierover. Het is mogelijk om fossiele brandstoffen te vervangen door alternatieven: elektriciteit voor korte reizen, waterstof en methanol voor middellange afstanden en bio- en synthetische brandstoffen, LNG (vloeibaar aardgas) en LPG voor lange afstanden. De luchttransport kan kiezen voor kerosine gewonnen uit biomassa.

Emissievrije steden
Steden als Rotterdam hebben concrete plannen om logistiek en distributie in de binnenstad zo snel mogelijk volledig emissievrij te maken. Er wordt al volop getest en gereden op brandstofzuinige en met milieusparende transportmiddelen, zoals E-Vans en E-trucks (kleiner, lichter en wendbaarder dan de grote versie) en andere ‘groene’ voertuigen. Het betekent zelfs dat dit soort steden willen dat álle leveranciers binnen afzienbare tijd elektrische- of waterstoftrucks moeten gebruiken om winkels in het stadscentrum te bevoorraden. Veel bedrijven gaan hier al in mee. Als voorbeeld rijdt Albert Heijn al geruime tijd met elektrische vrachtwagens om een stad als Amsterdam van boodschappen te voorzien. Inmiddels laden de voertuigen tweemaal sneller op dan voorheen. Dit gebeurt met een nieuw systeem van watergekoelde laadpalen waardoor de elektriciteit sneller overgebracht kan worden. De 6000 zonnepanelen op en rond het distributiecentrum in Zaandam maken via verschillende transformatoren de stroom geschikt voor de laadpalen. In 35 minuten kunnen de chauffeurs weer de weg op.

Groener en inventiever
Oplossingen om CO2-uitstoot te reduceren binnen de sector zijn er dus al volop. Met name de kleinere voertuigen worden steeds groener en inventiever. Veel branches die met transport te maken hebben, springen in op de innovaties. Inmiddels rijden er talloze vrachtwagens volledig elektrisch, de actieradius van deze voertuigen wordt steeds hoger. Een gevolg van de elektrische industrie is de zogenaamde city hub; een magazijn aan de rand van de stad voor opslag en groene stadsdistributie. Hiermee wordt logistiek in één klap groener en voordeliger. Op deze manier kan regionale distributie met vrachtwagens worden voortgezet met emissieloze voertuigen of zijn goederen door de consument zelf af te halen.

Op termijn voordeliger
Aad De Wit Verhuizingen uit Castricum werd in 2008 eigenaar van de eerste volledig elektrische verhuiswagen ter wereld. “In eerste instantie om de gemaakte CO2-uitstoot te compenseren. Per verhuizing werd een berekening gemaakt van de milieueffecten. Daar volgde een compensatieplan uit om de verhuizing - op papier - CO2-neutraal te maken”, legt Carel Kuijper uit. Net als zijn compagnon Jan Laan zag hij toen al duurzaamheid als belangrijk motief voor de continuïteit van het bedrijf. “CO2-neutraal verhuizen via compensatie kreeg veel navolging in de verhuisbranche. Het werd zelfs snel daarna een norm van de Erkende Verhuizers.” De verhuisbranche leent zich bij uitstek voor elektrisch vrachtvervoer. De aanschaf van de verhuiswagen vereiste toentertijd een drie keer zo hoge investering als een truck op fossiele brandstof. Daarbij had de wagen een actieradius van slechts 150 kilometer, een stuk lager dan nu. Desondanks denken de heren dat de investering op lange termijn voordeliger uitpakt dan met een traditionele vrachtwagen op diesel. Kuijper: “Niet alleen op milieugebied. De truck verving een 21-jaar oude vrachtwagen die nog in perfecte staat verkeerde. Momenteel wordt de economische levensduur van een nieuwe op fossiele brandstof rijdende vrachtwagen beperkt door de steeds strenger wordende milieuwetgeving. Deze elektrische verhuiswagen voldoet na twintig jaar nog steeds aan elke milieueis.” Inmiddels heeft het verhuisbedrijf naast vier elektrische bestelwagens een tweede volledig elektrische vrachtwagen van 12 ton. Deze heeft door een uitgebreider batterijpakket een actieradius van 250 tot 300 kilometer.

Grote reuzen
Verhuiswagens, vuilniswagens, vrachtwagens, ze worden steeds beter en voordeliger in aanschaf. Echter voor de grote dieseltruck is er nog geen echt alternatief op de markt. De totale kosten van een elektrische reus zijn nog een stuk hoger dan die van de moderne (diesel)varianten. Ze hebben voor de grote afstanden die ze moeten afleggen een te beperkte actieradius en het opladen van de batterij(en) kan lang duren. Volvo Trucks introduceerde in 2018 als eerste de geheel elektrische truck voor commercieel gebruik. Inmiddels test het merk een conceptvrachtwagen. Dit exemplaar rijdt volledig elektrisch en heeft een volgewicht van 32 tot 44 ton. Volgens fabrikanten ligt niet alleen de uitdaging in de capaciteit van accu’s, er is ook nauwelijks infrastructuur voor het laden van zwaar elektrisch vervoer. Zolang die ontbreekt is een elektrische vrachtwagen nog niet praktisch.
Waterstoftrucks lijken als tussenweg de beste duurzame oplossing te zijn voor transport over lange afstanden. De vrachtwagen heeft een waterstofcel aan boord om elektriciteit te kunnen maken en zo zonder lokale uitstoot te rijden. Het probleem van rijden op waterstof is dat het aanbod van waterstoftankstations nog klein is. Wel ligt de actieradius hoger en bijtanken gaat sneller dan het opladen van een batterij.

© VERN Magazine